الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
453
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اما از آنجا كه اين وصف يعنى عدم احساس ميل جنسى درباره گروهى از پيران صادق است بعيد نيست كه مفهوم آيه را توسعه دهيم و اين دسته از پير مردان نيز در معنى آيه داخل باشند . در حديثى از امام كاظم ع نيز روى اين گروه از پير مردان تكيه شده است . ولى به هر حال مفهوم آيه اين نيست كه اين دسته از مردان همانند محارمند ، قدر مسلم اين است كه پوشيدن سر يا كمى از دست و مانند آن در برابر اين گروه واجب نيست . 6 - كدام اطفال از اين حكم مستثنا هستند گفتيم دوازدهمين گروهى كه حجاب در برابر آنها واجب نيست ، اطفالى هستند كه از شهوت جنسى هنوز بهره اى ندارند . جمله « * ( لَمْ يَظْهَرُوا ) * » گاهى به معنى « لم يطلعوا » ( آگاهى ندارند ) و گاه به معنى « لم يقدروا » ( توانايى ندارند ) تفسير شده ، زيرا اين ماده به هر دو معنى آمده است و در قرآن گاه در اين و گاه در آن به كار رفته . مثلا در آيه 20 سوره كهف مىخوانيم : « إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوكُمْ » ( اگر اهل شهر از وجود شما آگاه شوند سنگسارتان مىكنند ) . و در آيه 8 سوره توبه مىخوانيم « كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلا ذِمَّةً » ( چگونه با پيمانشكنان پيكار نمىكنيد در حالى كه اگر آنها بر شما چيره شوند نه ملاحظه خويشاوندى با شما مىكنند و نه پيمان ) . ولى به هر حال اين تفاوت در آيه مورد بحث تفاوت چندانى از نظر نتيجه ندارد منظور اطفالى است كه بر اثر عدم احساس جنسى نه توانايى دارند و نه آگاهى . بنا بر اين اطفالى كه به سنى رسيدهاند كه اين تمايل و توانايى در آنها بيدار شده بايد بانوان مسلمان حجاب را در برابر آنها رعايت كنند .